Her Baş Ağrısı Gerilim Tipi Değildir: Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

Gerilim tipi baş ağrısının çaresiz olmadığını bir önceki yazımda anlattım. Ancak bu, her baş ağrısının gerilim tipi olduğu anlamına gelmez.

Hangi baş ağrıları gecikmeden hekime gösterilmeli?

Burada sınırı net çizmek gerekir. Yeni başlayan, alışılmadık ya da giderek şiddetlenen her baş ağrısını “gerilim” diye açıklamak doğru değildir. Ani başlayan ve kişinin hayatındaki en şiddetli ağrı olarak tarif ettiği baş ağrısı; ateş, ense sertliği veya bilinç değişikliği; güç kaybı, konuşma bozukluğu veya görme kaybı gibi nörolojik belirtiler; kafa travması sonrası başlayan ağrı; kanser veya bağışıklık baskılanması olan kişide yeni baş ağrısı; gebelik veya doğum sonrası farklı özellikte ağrı gibi durumlar gecikmeden hekim değerlendirmesi gerektirir.

Sık tekrarlayan baş ağrısında doğru tanı da aynı ölçüde önemlidir. Migren, küme baş ağrısı, servikojenik ağrı, temporomandibular sorunlar ve ilaç aşırı kullanımına bağlı baş ağrısı birbirinin yerine konulamaz. Tanı, tedaviden önce gelir.

Ağrı kesici bazen döngünün parçası olabilir

Başımız ağrıdığında ağrı kesici almak yanlış değildir. Uygun ve aralıklı kullanım birçok insanda işe yarar. Fakat ilaçların çok sık kullanılması bazı kişilerde baş ağrısının daha sık ve kronik hâle gelmesine katkıda bulunabilir.

Ağrı gelir, ilaç alınır, kısa süre rahatlanır. Sonra ağrı yeniden gelir ve tekrar ilaç alınır. Bir süre sonra kişi yalnızca baş ağrısıyla değil, ilacın da içine girdiği yeni bir döngüyle karşı karşıya kalabilir.

Bu nedenle sık baş ağrısı yaşayan kişinin hekime yalnızca hangi ilacı kullandığını değil, ayda kaç gün kullandığını da söylemesi önemlidir. Ağrıyı bastırmak ile ağrının neden tekrar ettiğini anlamak aynı şey değildir.

Tedavi tek bir noktaya indirgenemez

Gerilim tipi baş ağrısının tedavisi önce doğru tanıyla başlar. Ağrının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, ayda kaç gün görüldüğü, nerede hissedildiği, baskı mı zonklama mı olduğu, eşlik eden bulgular, boyun ve çeneyle ilişkisi, uyku, stres, kullanılan ilaçlar ve günlük yaşamın ritmi birlikte değerlendirilmelidir.

Tedavi de kişiye göre değişir. Yaşam düzenlemeleri, egzersiz, fizik tedavi ve uygun manuel tıp yaklaşımları, postür ve ergonomi düzenlemeleri, çene sorunu varsa diş hekimliği değerlendirmesi, uyku bozukluğunun tedavisi ve gerektiğinde koruyucu ilaçlar planın parçaları olabilir. Nöroloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, diş hekimliği, göz hastalıkları veya ruh sağlığı uzmanlarının katkısı bazı hastalarda gerekli olabilir.

Bu, hastayı bir hekimden diğerine göndermek değildir. İnsan bedeninin birden fazla sistemi aynı anda ilgilendiren bir sorun yaşayabileceğini kabul etmektir.

Regülasyon tıbbı neye bakar?

Ben gerilim tipi baş ağrısı olan bir hastayı değerlendirirken yalnızca ağrının bulunduğu yere bakmam. Boynun hareketi ve kas tonusu nasıl? Omuz kuşağı gün boyunca ne kadar yük taşıyor? Çene sıkılıyor mu? Uyku gerçekten dinlendirici mi? Solunum yüzeysel mi, diyaframın fonksiyonu nasıl? Kişi çalışma sırasında fark etmeden nefesini tutuyor mu? Stres karşısında bedeni nasıl bir motor patern geliştiriyor? Ekran ve çalışma düzeni nasıl? Hareket ne kadar? Ağrı kesici kaç gün kullanılıyor?

Bunların hiçbiri tek başına her hastanın cevabı değildir. Regülasyon tıbbının amacı da her şeyi tek bir nedene bağlamak değildir. Tam tersine, ağrıyı sürdüren ilişkileri ve organizmanın yeniden denge kurmasını zorlaştıran yükleri ayırt etmeye çalışmaktır.

Kas-iskelet sistemi, nosiseptif yollar, otonom sinir sistemi, uyku, solunum ve psikososyal yük birbirinden tamamen bağımsız değildir. Biyolojik sistemler sürekli bilgi alışverişi içindedir. Biyofiziksel açıdan yaşamın önemli özelliklerinden biri de budur: Sistem yalnızca yapısıyla değil, iletişimiyle ve değişen koşullara verdiği yanıtla varlığını sürdürür.

Baş ağrısı bazen yaşamın ritmini anlatır

İnsan bedeni birbirinden kopuk parçalardan oluşmaz. Boyun başıyla, çene şakaklarla, uyku sinir sistemiyle, stres kas tonusuyla konuşur. Beyin bütün bu sinyalleri işler; yaşam biçimimizin izi de bu iletişimin üzerinde kalır.

Ne kadar uyuduğumuz, gün içinde ne kadar hareket ettiğimiz, ekran karşısında nasıl oturduğumuz, dişlerimizi sıkıp sıkmadığımız, stres altında bedenimizi nasıl tuttuğumuz ve ağrı geldiğinde ona nasıl yanıt verdiğimiz önemlidir.

Bedenin bir hafızası vardır. Bu hafıza yalnızca geçmiş travmaların şiirsel bir izi değildir; tekrar edilen hareketlerde, kas tonusunda, ağrı duyarlılığında, uyku düzeninde ve davranış kalıplarında da kendisini gösterebilir. İnsan uzun süre taşıdığı yükü zamanla normal sanabilir. Ağrı bazen bu sessiz uyumun artık yetmediği yerde görünür hâle gelir.

Bu yüzden gerilim tipi baş ağrısı bazen bize yalnızca başımız hakkında bir şey söylemez. Bedenimizin ne kadar süredir alarmda kaldığını da düşündürür.

Gerilim tipi baş ağrısı çaresiz değildir

Kronik baş ağrısıyla yaşayan insanlar zamanla “Böyle yaşamaya alıştım”, “Bende artık geçmez”, “Bütün tetkiklerim normal ama ağrım devam ediyor” demeye başlayabilir. Bu cümlelerin arkasındaki yorgunluğu yıllardır görüyorum.

Tetkiklerin normal olması ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez. Bazı baş ağrılarında yapısal bir patoloji görülmeyebilir; çünkü sorun yalnızca görüntülenebilen bir yapıdan ibaret değildir. Fonksiyon, ağrı işleme sistemi, kaslar, uyku, çene, boyun ve yaşamın yükleri aynı tabloda buluşabilir.

İyi bir tedavi yalnızca ağrıyı susturmak değildir. Önce tehlikeli nedenleri dışlamak, doğru tanıyı koymak; sonra mümkün olduğunca ağrıyı sürdüren döngüyü anlamak ve kişiye özgü bir yol açmaktır.

Bazen çözüm tek bir ilaçta değildir. Ama bu, bir çözüm olmadığı anlamına gelmez.

Gerilim tipi baş ağrısı çaresiz değildir. Doğru tanı, doğru değerlendirme ve insanı yalnızca başından ibaret görmeyen bir tedavi yaklaşımıyla ağrının sıklığını ve yaşam üzerindeki yükünü azaltmak mümkündür.

Çünkü beden çoğu zaman konuşur. Hekimliğin sorumluluğu, yalnızca sesi kısmak değil; ne söylediğini de duymaya çalışmaktır.

Nöralterapi (Nöral Terapi) ve Hüseyin Nazlıkul'un diğer tedavi yöntemlerine buradan ulaşabilirsiniz.

Stres, uyku ve otonom sinir sistemi dengesi hakkında daha fazlası için Stres, Uyku ve HRV sayfasına da göz atabilirsiniz.